Gothic jaren 80 versus nu: wat is er veranderd

Bauhaus bracht "Bela Lugosi's Dead" uit in 1979 en er veranderde iets. Niet alleen in de muziek, maar ook in hoe mensen zich begonnen te kleden. Vier decennia later is gothic een heel andere wereld, al zijn bepaalde dingen precies hetzelfde gebleven.

De gothic van de jaren 80 ontstond uit schaarste en vindingrijkheid: kleding die thuis werd omgewerkt, netstof van de fournituurwinkel, zwart dat je zelf verfde. Vandaag is de toegang tot gothic mode wereldwijd, en de keuze aan looks, substijlen en merken is groter dan ooit. De context is veranderd, de mogelijkheden zijn veranderd, maar het basisdenken over proporties, layering en materialen verbindt die tijd nog steeds met het heden.

In dit artikel vind je:

• hoe gothic mode er in de jaren 80 uitzag en wat het toen definieerde
• wat er in vier decennia is veranderd en wat onveranderd is gebleven
• welke elementen uit dat decennium je vandaag kunt verweven in je dagelijkse outfits

We beginnen bij het begin, dus bij de jaren 80 en waar deze stijl eigenlijk uit is gegroeid.

Hoe zag gothic eruit in de jaren 80 en wat definieerde het toen?

De gothic van de jaren 80 kwam rechtstreeks voort uit de post-punkscene. Bands als Bauhaus, Siouxsie and the Banshees en The Cure bepaalden niet alleen het geluid, maar ook hoe hun fans eruitzagen. Kleding was nauw verbonden met de muziek en de subcultuur, niet met seizoensmode.

Kleding en materialen die die stijl vormgaven

Zwarte shirts met wijde mouwen, strakke broeken van leer of leerachtige stoffen en lange jassen waren alomtegenwoordig. Netstof tops en tule rokken werden gelaagd gedragen, vaak het een over het ander, wat een texturaal effect gaf zonder dat je dure kleding nodig had.

De materialen waren rauw en uitgesproken: leer, vinyl, kant en stoffen met een duidelijke weefstructuur. Synthetische stoffen waren gangbaar, want ze waren goedkoop en makkelijk te vinden. De glans van vinyl gecombineerd met de matte uitstraling van kant was een bewuste keuze, en dat contrast is tot op de dag van vandaag een van de herkenbare kenmerken van deze stijl.

Waar kwamen die kleren vandaan als er geen gothicwinkels bestonden?

Winkels met gothickleding bestonden nauwelijks. Mensen naaideen zelf, pasten tweedehandskleding aan of plaatsten bestellingen via fanzines en briefwisseling. Zelf koop ik kleding tegenwoordig meestal online, maar als ik denk aan hoe mensen toen aan hun garderobe kwamen, heb ik daar veel respect voor, want het vroeg om echte creativiteit.

Ook vlooienmarkten en theaterkostuumwinkels speelden een grote rol. Een gevonden victoriaans korset of een oude jaren 60-blazer belandde zonder aanpassingen in een outfit. Juist die improvisatie gaf de stijl van toen zo'n persoonlijk karakter. Vergelijkbare manieren van creatief kleding verzamelen komen terug in het verhaal over gothic in Polen in de jaren 90, waar toegang tot kleding net zo beperkt was.

Wat veranderde er in vier decennia en wat bleef hetzelfde?

In veertig jaar tijd is vooral veranderd waar kleding vandaan komt en hoe het gesneden is. Sommige elementen uit die periode zijn in vrijwel ongewijzigde vorm teruggekeerd, andere hebben een duidelijke ontwikkeling doorgemaakt.

Snit en silhouet: toen en nu

In de jaren 80 was het silhouet vaak erg smal onderaan en wijd bovenaan, met sterk geaccentueerde schouders door schoudervullingen of een pofmouwsnit. Tegenwoordig zijn de snits veel gevarieerder en hangen de verhoudingen meer af van persoonlijke voorkeur dan van één geldend schema.

Wijde mouwen en pofmouwen zijn teruggekeerd, maar verschijnen nu ook in lossere midi-jurken en oversized blouses, wat meer vrijheid geeft bij dagelijks dragen. Strakke broeken van leerachtig materiaal zijn nog steeds populair, maar daarnaast zijn er nu ook wijde broeken met een hoge taille, die in dat decennium nauwelijks voorkwamen binnen deze stijl.

Accessoires en sieraden: wat overleefde, wat verdween, wat kwam terug

Zware metalen kettingen en studdenhalsband zijn een van de elementen die vrijwel onveranderd zijn gebleven. Ze zijn nog steeds aanwezig in outfits en vervullen nog steeds dezelfde functie: ze accentueren de nek en het decolleté op een uitgesproken manier.

Wat wel verdween zijn de zeer brede riemen met cowboystijl gespen, die in de jaren 80 hoog op de taille werden gedragen. Vingerloze handschoenen van kant of netstof zijn daarentegen teruggekeerd, nadat ze een tijdlang uitsluitend met kostuums werden geassocieerd. Nu worden ze moeiteloos gecombineerd met alledaagse outfits. Opvallend is ook dat lange oorbellen met kettinkjes, populair in dat decennium, in vrijwel identieke vorm zijn teruggekeerd en te vinden zijn in veel collecties met een retro-inslag. Het is dan ook de moeite waard om je af te vragen of de gothicsubcultuur vandaag de dag nog een toekomst heeft, nu zoveel elementen ervan voortdurend terugkeren in de mainstream.

Hoe internet en globalisering de toegang tot gotische mode hebben veranderd?

Voor het internettijdperk moest je in een grote stad wonen of de juiste mensen kennen om aan gotische kleding te komen. Nu heb je binnen een paar minuten aanbiedingen van merken uit Duitsland, het Verenigd Koninkrijk of Japan in beeld, kun je snits vergelijken en direct naar huis bestellen.

Dat heeft meer veranderd dan alleen het gemak van winkelen. De beschikbaarheid van verschillende substijlen heeft ervoor gezorgd dat gotische mode in al haar diversiteit niet langer eenvormig is. Naast klassieke zwarte shirts verschenen er stukken met kant, borduurwerk, prints en structurele snitten die vroeger buiten een handvol steden nauwelijks te vinden waren.

Globalisering bracht ook nieuwe referentiepunten mee. De Japanse gothic lolita-stijl, met zijn uitgebreide rokken op een petticoat en kanten details, bereikte Europa via internet en heeft duidelijk invloed gehad op hoe een deel van de mensen nu hun outfits samenstelt, met de nadruk op volume en afwerking in plaats van ruwheid.

Het is wel goed om te weten dat een breed aanbod zijn prijs heeft in de vorm van meer moeite om kwaliteit te beoordelen. Controleer bij online aankopen altijd de stofsamenstelling en de maattabel, want de verschillen tussen merken kunnen flink oplopen. Productfoto's laten niet altijd zien hoe een stof beweegt of hoe hij valt. Om beter te begrijpen waar bepaalde trends vandaan komen, is het de moeite waard om je te verdiepen in de geschiedenis van gotische mode en haar ontwikkeling door de decennia heen.

Welke elementen uit de jaren 80 kun je vandaag in je dagelijkse outfits verwerken?

Het meest veelzijdige element uit dat decennium is gelaagdheid. Een nettopper over een strak shirt of een tule rok over een broek werkt nog steeds prima, want het past bij elke substijl en elke gelegenheid. Lagen combineren is ook gewoon praktisch als de temperatuur overdag wisselt, want je kunt stukken weghalen zonder je hele outfit te verstoren.

De wijde mouw is terug en nu verkrijgbaar in veel verschillende snits, van blouses met pofmouwen tot lange tunieken. Het is een van die elementen die je makkelijk in een alledaagse look kunt verwerken zonder het gevoel dat je een podium op stapt. Pofmouwen in zwart velours of satijn zien er heel anders uit dan dezelfde mouw in katoen, dus het materiaal maakt hier echt een groot verschil en het is de moeite waard om daar bij het kiezen op te letten.

Het is ook de moeite waard om te kijken naar leren of imitatieleren broeken in een strakke snit. In de jaren 80 waren ze heel nauwsluitend, maar tegenwoordig kun je kiezen voor een ruimere pasvorm die je de hele dag comfortabel kunt dragen. Het verschil in snit verandert de uitstraling van de hele look, maar het materiaal blijft hetzelfde. Een rechte of licht uitlopende pijp werkt vooral goed als je van plan bent deze broek een paar uur de stad in te dragen, en niet alleen even naar buiten te stappen.

Een ander element dat de aandacht verdient zijn brede riemen en ceinturen hoog op de taille gedragen. In de jaren 80 werden ze over letterlijk alles gedragen, van oversized blouses tot jurken. Tegenwoordig werken ze op dezelfde manier: ze verdelen het silhouet visueel en geven structuur aan lossere combinaties. Een brede riem met gesp over een lange, rechte jurk is een snelle manier om de proporties te veranderen zonder nieuwe kleding te kopen.

Zelf kies ik meestal voor één opvallend element uit die esthetiek en combineer ik dat met eenvoudigere, neutrale stukken, zoals grunge t-shirts voor mannen. Zo blijft de outfit leesbaar zonder het gevoel dat je een complete look van een oud platenhoes moet nabootsen.

Gothic toen en nu: wat heeft de tand des tijds echt doorstaan

In vier decennia zijn de materialen, de beschikbaarheid van kleding en het aantal substijlen veranderd, maar de logica achter het opbouwen van gothic outfits is vergelijkbaar gebleven: layering, contrasten in textuur en uitgesproken accessoires. Wat in de jaren 80 uit noodzaak en improvisatie ontstond, heb je vandaag kant-en-klaar te kiezen, in tientallen versies en maten.

Als je wilt zien hoe die inspiraties eruitzien in een hedendaagse versie, kijk dan eens in het aanbod van Gotyka, waar je kleding en sieraden vindt die klassieke gothic snits combineren met een eigentijdse kijk op stijl.